Kiedy sprzęt staje się zabytkiem: muzealne praktyki ochrony cyfrowego dziedzictwa

Artykuł „Zachowanie cyfrowego dziedzictwa kulturowego od utracenia – procesy, sprzęt i oprogramowanie – na przykładzie wybranych instytucji muzealnych w Polsce” podejmuje aktualny i niezwykle ważny problem ochrony dziedzictwa cyfrowego.

Opublikowano: Król, K., Bazarnik, Ł., Jakubiec, P., Andrzejewski, M. (2025). Preserving digital cultural heritage from oblivion: processes, hardware, and software. Illustrated with selected museum institutions in Poland. Scientific Papers of Silesian University of Technology – Organization and Management Series, 228, 283-307, doi: 10.29119/1641-3466.2025.228.16

Autorzy analizują działania podejmowane przez trzy instytucje – Muzeum Elektroniki w Krakowie, Muzeum „Stare Dobre Retro” w Gnieźnie oraz Bibliotekę Główną Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, które reprezentują odmienne modele zarządzania zasobami muzealnymi. Badanie, oparte na studium przypadku i analizie literatury, pozwala uchwycić zarówno teoretyczne podstawy, jak i praktyczne wyzwania związane z konserwacją sprzętu elektronicznego, digitalizacją zbiorów, migracją danych oraz ich długoterminowym przechowywaniem.

Studia przypadku pokazują, że pasja i innowacje mogą rekompensować ograniczone zasoby techniczne.

Wyniki wskazują na wspólne problemy, takie jak degradacja nośników, ograniczony dostęp do części zamiennych i brak wykwalifikowanej kadry, ale także na różnorodne sposoby radzenia sobie z tymi wyzwaniami. Muzea koncentrują się na zachowaniu sprawności urządzeń i udostępnianiu ich w ramach interaktywnych ekspozycji, natomiast biblioteka rozwija platformę cyfrową, która gromadzi i upowszechnia unikatowe zasoby w przestrzeni wirtualnej.

Współpraca specjalistów, pasjonatów i instytucji to klucz do ratowania cyfrowych artefaktów.

Autorzy formułują rekomendacje dla innych instytucji kultury, podkreślając znaczenie integracji działań konserwatorskich z procesami digitalizacji, tworzenia surogatów cyfrowych, rozwijania katalogów online oraz budowania sieci współpracy z ekspertami i społecznością pasjonatów. Publikacja wnosi nowe spojrzenie na problematykę dziedzictwa cyfrowego, ukazując potencjalne scenariusze adaptacyjne w różnych kontekstach instytucjonalnych i stanowiąc cenne źródło inspiracji dla badaczy, praktyków oraz wszystkich zainteresowanych przyszłością zasobów kultury w erze cyfrowej.